خان مسعود بوده ، كه در آن سال حصار شهر را احياء كرد . محمد بن زفر بن عمر نويسندهء خلاصهء تاريخ نرشخى در سال 574 هجرى / 79 - 1178 ميلادى تأليف خويش را به « صدر صدور جهان » برهان الدين عبد العزيز « 1 » اهدا كرده در سند سابق الذكر خوارزمشاه تكش ( رجوع شود به ما قبل ص حدود 710 ) نيز ، باحتمال اقوى ، از همين شخص ياد شده است « 2 » . در طى سلطنت طويل المدة خان ابراهيم بن حسين ، حكومت خانان سمرقند در بخارا احياء شد « 3 » . ولى بعد از او مجددا صدر را در مقام و وظيفهء حكمرانى مىيابيم . در سال 604 هجرى / 1207 ميلادى ، به گفتهء ابن اثير « 4 » ، رئيس حنفيان بخارا بنام برهان الدين محمد بن احمد بن عبد العزيز براى اداى مراسم حج وارد بغداد شد . محتملا وى فرزند امام احمد بن عبد العزيز بوده كه نظامى عروضى ياد كرده است . وى صاحب واقعى شهر بود و براى قراختائيان خراج وصول مىكرد و از طرف ايشان حكم مىراند . وى را در بغداد نخست با احترام پذيرفتند . ولى بعد بسبب رفتارى كه در مكه داشته ، نارضائى عمومى را برانگيخت ، تا حدى كه بجاى لقب « صدر جهان » به « صدر جهنمش » ملقب ساختند . محتملا داستان لطيفه گونه‌اى

--> ( 1 ) - همانجا ، 3 - 2 . ( 2 ) - نام وى در لباب الالباب ( عوفى ) ( I ، 211 ) عبد العزيز بن عمر ذكر شده و در چاپ ( نرشخى ) شفر : عبد العزيز بن عبد العزيز آمده . ولى در بين دو نام اخير الذكر اشتباها كلمهء « بن عمر » افتاده است ( در چاپ سنگى بخارائى تأليف نرشخى قرائت صحيح كلمات منقول است ) . ( 3 ) - اشعارى را كه صدر عمر بن مسعود ( نوهء احمد بن عبد العزيز ) در مدح او گفته عوفى نقل كرده است ( لباب الالباب ، I ، 169 ) . ( 4 ) - چاپ تورنبرگ ، XII ، 271 - 170 .